۳ کتابخانه تاریخیِ ۱۰۰ ساله در ایران احیا شد؛ هشدار درباره نابودی منابع نادر در ۶۷ کتابخانه آسیبدیده

به گزارش رضوانیون،  آزاده نظر بلند، دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، در مراسم بازگشایی کتابخانه شریعتی مشهد که پس از بازسازی انجام شد، با اشاره به قدمت ۷۰۰ ساله کتابخانه‌های عمومی در ایران گفت: «با وجود فرهنگ غنی کتابداری در کشور، تاکنون تنها سه کتابخانه عمومی با قدمت بیش از ۱۰۰ سال شناسایی شده‌اند که از ابتدای فعالیت خود عمومی بوده و هم‌اکنون نیز در مجموعه نهاد قرار دارند.»

وی این سه کتابخانه را شامل کتابخانه شریعتی مشهد، کتابخانه شیخ اهری در آستارا و یک کتابخانه دیگر دانست و افزود: «کتابخانه شیخ اهری سال گذشته بازسازی شد و کتابخانه شریعتی نیز امروز – همزمان با ۱۰۳ سالگیاش – پس از بازسازی دوباره گشایش یافت. این کتابخانه یکی از ریشه‌دارترین کتابخانه‌های عمومی است که بسیاری از مشاهیر از منابع آن بهره برده‌اند.»

به گفته نظر بلند، بازسازی این بناها با توجه به محدودیت‌های فیزیکی ساختمان‌های قدیمی انجام شده و هدف، بازگشت چرخه خدمت‌رسانی به هموطنان است.

تأکید بر ایجاد «زنگ کتابخانه» در مدارس

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی با اشاره به تأثیر بازسازی فضاهای کتابخانه‌ای بر افزایش جذابیت و تعداد مراجعان، بر ضرورت ایجاد «زنگ کتابخانه» در مدارس تأکید کرد و گفت: «امیدواریم ارتباط تنگاتنگی با آموزش و پرورش برقرار کنیم. پیشنهاد مشخص ما معرفی کتابخانه‌های معین در هر استان است تا دانش‌آموزان ضمن آشنایی با محیط کتابخانه و منابع، زنگ کتابخوانی خود را در کتابخانه‌های عمومی بگذرانند.»

فهرست خسارت‌های ۶۴ کتابخانه؛ از تخریب جزئی تا نابودی کامل ۳۵ هزار جلد

نظر بلند در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت کتابخانه‌های عمومی در اغتشاشات اخیر، گفت: «۶۴ کتابخانه عمومی در جریان تهاجم به مراکز غیرنظامی و فرهنگی آسیب دیده‌اند. خسارت‌ها از جزئی تا تخریب کلی متغیر است و هم‌اکنون مشغول برآورد هزینه‌ها هستیم.»

وی کتابخانه سیدالشهدا در حسینیه اعظم زنجان را مصداق بارز تخریب کامل خواند و افزود: «در این کتابخانه ۳۵ هزار جلد کتاب وجود داشت که ۱۵ هزار جلد آن تخصصاً در حوزه امام‌شناسی بود. بخش قابل توجهی از این منابع از کشورهای دیگر جمع‌آوری شده و منحصربه‌فرد بودند که متأسفانه به طور کامل از دست رفتند. جایگزینی این منابع ممکن نیست.»

تفاوت کتاب نادر با نسخه خطی؛ معماری که با قفل کردن کتابخانه حل نمی‌شود

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی در توضیح چرایی عدم نگهداری این منابع در مخازن بسته، تصریح کرد: «کتاب ارزشمند فقط نسخه خطی نیست. گاهی کتابی که از بیروت یا قاهره وارد شده، محتوایی منحصربه‌فرد دارد و مشابه آن در ایران یافت نمی‌شود. رسالت نهاد، دسترسی عمومی به منابع است؛ نمیتوان همه را در مخزن قفل کرد. آنچه نباید اتفاق بیفتد، حمله به فضاهای فرهنگی است که متأسفانه شاهد آن بودیم.»

وی با تأکید بر اینکه جنگ با کتابخانه و مدرسه، خط قرمز را نادیده گرفته است، خاطرنشان کرد: «برآورد خسارت منابعی که تک‌نسخه هستند، کاری بسیار دشوار و تا حدی غیرممکن است.»