«تنبل» خطاب کردن دانش‌آموزان را از ادبیات آموزشی حذف کنیم

به گزارش رضوانیون، علی آصف‌مهر اظهار کرد: سال‌هاست دانش‌آموزانی که عملکرد تحصیلی ضعیف‌تری دارند یا در انجام تکالیف با تأخیر مواجه می‌شوند، گاهی با عنوان‌هایی مانند «تنبل‌های کلاس» قضاوت می‌شوند، در حالی که باید پیش از قضاوت درباره رفتار آنها، علت این عملکرد را شناخت.

وی افزود: یادگیری و عملکرد تحصیلی دانش‌آموز تحت تأثیر یک عامل مشخص قرار ندارد  مجموعه‌ای از عوامل از جمله ژنتیک، عملکرد مغز، شرایط خانواده، محیط مدرسه، میزان و کیفیت خواب و تجربه‌های فردی می‌تواند بر آن اثرگذار باشد.

این دانش‌آموخته روان‌شناسی ادامه داد: معلم قرار نیست نقش روان‌پزشک را ایفا کند، اما آشنایی او با اصول روان‌شناسی و سلامت روان ضروری است تا بتواند احتمال وجود مشکلاتی را که پشت برخی رفتارهای دانش‌آموز پنهان شده است، تشخیص دهد و در صورت نیاز، موضوع را برای بررسی تخصصی‌تر به خانواده و متخصصان ارجاع دهد.

آصف‌مهر بیان کرد: اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی، اختلالات یادگیری، افسردگی، اضطراب، مشکلات خواب و برخی مشکلات رفتاری می‌توانند بر عملکرد تحصیلی دانش‌آموز اثر بگذارند و نباید همه این رفتارها را صرفاً به بی‌انگیزگی یا تنبلی نسبت داد.

وی با اشاره به دشواری برخی دانش‌آموزان در آغاز فعالیت‌های آموزشی گفت: گاهی مسئله دانش‌آموز «نخواستن» نیست، بلکه «نتوانستنِ شروع کردن» است. ضعف در برنامه‌ریزی، مدیریت زمان، حواس‌پرتی، دشواری در تقسیم یک تکلیف بزرگ به مراحل کوچک و تحمل پایین فعالیت‌های خسته‌کننده، از جمله عواملی هستند که می‌توانند عملکرد تحصیلی را تحت تأثیر قرار دهند.

این فعال حوزه روان‌شناسی همچنین بر اهمیت توجه به عوامل انگیزشی تأکید کرد و افزود: انگیزه پایین، خودکارآمدی پایین، اهمال‌کاری، تقویت رفتاری و جذابیت پاداش‌های فوری از عواملی هستند که باید در بررسی رفتار تحصیلی دانش‌آموز مورد توجه قرار گیرند.

آصف‌مهر ادامه داد: دانش‌آموزی که از طریق بازی یا تلفن همراه به سرعت پاداش دریافت می‌کند، ممکن است در برابر فعالیت آموزشی که نتیجه و پاداش آن هفته‌ها یا ماه‌ها بعد مشخص می‌شود، انگیزه کمتری داشته باشد.

وی خاطرنشان کرد: در برخی موارد نیز کم‌کاری دانش‌آموز می‌تواند نوعی مقاومت در برابر والدین، معلم یا حتی نظام آموزشی باشد و اگر این مقاومت با تنبیه و تحقیر پاسخ داده شود، احتمال دارد شدت بیشتری پیدا کند.

این دانش‌آموخته روان‌شناسی تأکید کرد: پیش از اینکه درباره یک دانش‌آموز بگوییم «نمی‌خواهد»، باید بپرسیم «چه چیزی باعث شده نتواند یا نخواهد؟» تغییر همین نگاه می‌تواند فاصله میان قضاوت درباره یک دانش‌آموز و شناخت واقعی او را ایجاد کند.