خادم‌الرضا، قطب صنعتی تازه نفس مشهد روی ریل توسعه

به گزارش رضوانیون، توسعه صنعتی شرق مشهد سال‌ها یکی از مطالبات بخش خصوصی و دستگاه‌های اجرایی بود؛ مطالبه‌ای که پس از طی فرآیندهای مطالعاتی، حقوقی و اجرایی، امروز خود را در قالب شهرک صنعتی ۵ مشهد یا همان «خادم‌الرضا» نشان داده است.

این شهرک در محدوده بخش رضویه قرار گرفته و موقعیتی متفاوت از بسیاری از شهرک‌های صنعتی دارد؛ چرا که شبکه ریلی، مسیرهای جاده‌ای، گمرک، خطوط انتقال انرژی و فرودگاه در اطراف آن قرار گرفته‌اند و همین مجموعه مزیت‌ها، ظرفیت آن را برای فعالیت‌های صنعتی و لجستیکی افزایش داده است.

از یک مطالبه قدیمی تا شکل‌گیری یک شهرک صنعتی

مجتبی صمدی، مدیر شهرک صنعتی ۵ مشهد، در جریان تور رسانه‌ای این شهرک با اشاره به روند شکل‌گیری آن اظهار کرد: ایجاد شهرک صنعتی در شرق مشهد از حدود دو دهه قبل به عنوان مطالبه‌ای از سوی بخش دولتی و خصوصی مطرح بود و شرکت شهرک‌های صنعتی در اواخر دهه ۸۰ مصوبه ایجاد این شهرک را دریافت کرد.

به گفته وی، در سال ۱۳۹۲ حدود یک هزار و ۴۵۰ هکتار از اراضی ملی برای این طرح اختصاص یافت، اما وجود معارضان و مسائل مربوط به اراضی باعث شد فرآیند اجرایی شدن طرح با تأخیر مواجه شود و در نهایت در اواخر دهه ۹۰ با مصوبه شورای نظارتی استان و مجوزهای لازم، عملیات اجرایی آن وارد مرحله جدیدی شد.

اکنون حدود ۲ هزار و ۴۲۶ هکتار اراضی در اختیار این مجموعه قرار دارد و توسعه شهرک در افق‌های مختلف دنبال می‌شود.

۲۲۱ قرارداد؛ فاز نخست دیگر ظرفیت ندارد

فاز نخست شهرک در پهنه‌ای حدود ۵۰۰ هکتاری طراحی شد و واگذاری اراضی آن از سال ۱۴۰۲ آغاز شد. در این مدت ۲۲۱ قرارداد با متقاضیان فعالیت صنعتی منعقد شده و ظرفیت این فاز به طور کامل تکمیل شده است.

اکنون توسعه فاز بعدی در دستور کار قرار دارد؛ شبکه آب این بخش اجرا شده و عملیات احداث شبکه برق نیز در حال انجام است تا پس از تکمیل زیرساخت‌ها، روند واگذاری آغاز شود.

بر اساس آخرین آمار، از میان ۲۲۱ قرارداد منعقدشده، ۱۴۲ طرح صنعتی در مرحله ساخت و اجرای پروژه قرار دارند. ۱۰ واحد به پروانه بهره‌برداری رسمی رسیده‌اند و دو واحد دیگر نیز تولید آزمایشی خود را آغاز کرده‌اند. این ۱۲ واحد در مجموع برای بیش از ۵۵۰ نفر اشتغال مستقیم ایجاد کرده‌اند.

در همین حال، بیش از ۶۰ واحد صنعتی دیگر در مراحل پایانی نصب سوله و دریافت پایان‌کار قرار دارند و پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال تعداد واحدهای دارای بهره‌برداری رسمی در شهرک از ۳۰ واحد عبور کند.

مجموع اشتغال پیش‌بینی‌شده در جوازهای تأسیس ۲۲۱ واحد نیز بیش از ۶ هزار و ۵۰۰ نفر است؛ رقمی که در افق نهایی توسعه شهرک، با پیش‌بینی ایجاد حدود ۲۰۰ هزار فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم، فاصله قابل توجهی با وضعیت فعلی خواهد داشت.

چرا خادم‌الرضا برای صنعتگران جذاب است؟

موقعیت جغرافیایی را می‌توان یکی از اصلی‌ترین مزیت‌های شهرک صنعتی ۵ دانست. آزادراه مشهد ـ تهران حدود ۲۵ کیلومتر با شهرک فاصله دارد و راه‌آهن سراسری از داخل اراضی آن عبور می‌کند.

از سوی دیگر، خط آهن سرخس نیز در محدوده شهرک قرار دارد و نقطه تلاقی مسیرهای ریلی در مجاورت این مجموعه واقع شده است. نزدیکی به پایانه بار، گمرک شهید مطهری و ایستگاه راه‌آهن سنگ‌بست، دسترسی به مسیرهای تجاری کشورهای آسیای میانه و افغانستان را تسهیل می‌کند.

فرودگاه بین‌المللی مشهد نیز حدود ۱۵ دقیقه با شهرک فاصله دارد و با توجه به پیش‌بینی شهر فرودگاهی در اراضی همجوار، ظرفیت‌های حمل‌ونقل این منطقه می‌تواند در سال‌های آینده افزایش یابد.

وجود خطوط انتقال گاز و برق نیز بخش دیگری از زیرساخت‌های مورد نیاز صنایع را در این محدوده فراهم کرده است.

نیم‌همت برای زیرساخت‌هایی که قرار است راه توسعه را هموار کنند

همزمان با توسعه واحدهای صنعتی، زیرساخت‌های شهرک نیز در حال گسترش است.

در برنامه‌های اخیر، سه پروژه شامل آسفالت کامل معابر فاز نخست، اجرای شبکه آب فاز توسعه و تجهیز و بهره‌برداری از ایستگاه آتش‌نشانی اختصاصی با اعتبار ۲ هزار و ۸۰ میلیارد ریال به بهره‌برداری رسید.

در کنار این پروژه‌ها، عملیات اجرایی چهار طرح جدید شامل احداث مخزن و خط انتقال آب، روشنایی معابر و دو شبکه توزیع ۲۰ کیلوولت نیز با اعتبار ۳ هزار و ۶۵ میلیارد ریال آغاز شده است.

به این ترتیب، ارزش مجموع پروژه‌های عمرانی به بهره‌برداری رسیده و پروژه‌های جدید به ۵ هزار و ۱۴۵ میلیارد ریال می‌رسد؛ رقمی بیش از نیم‌همت که بخشی از آن برای پاسخگویی به نیازهای فازهای توسعه‌ای شهرک هزینه خواهد شد.

آب؛ حلقه مهم توسعه صنعتی

توسعه صنعتی بدون تضمین منابع آب امکان‌پذیر نیست و در همین راستا برای شهرک صنعتی ۵ نیز برنامه‌هایی برای تأمین منابع پایدار در نظر گرفته شده است.

بر اساس تفاهم‌نامه شرکت شهرک‌های صنعتی با شرکت آب منطقه‌ای، سالانه یک میلیون و ۳۰۰ هزار مترمکعب آب از محل سد دوستی برای شهرک‌های صنعتی مشهد ۵ و کاویان پیش‌بینی شده است.

استفاده از چاه‌های کشاورزی، بهره‌گیری از پساب تصفیه‌خانه‌های مشهد برای صنایع غیرحساس و توسعه فضای سبز و همچنین پیش‌بینی سهمیه در طرح بلندمدت انتقال آب از دریای عمان، از دیگر ظرفیت‌هایی است که برای تأمین آب این مجموعه مورد توجه قرار گرفته است.

۱۳ سال معافیت مالیاتی برای سرمایه‌گذاران

یکی از امتیازات شهرک صنعتی ۵، قرار گرفتن آن در بخش رضویه است. با وجود اینکه شهرک در محدوده شهرستان مشهد قرار دارد، واحدهای صنعتی مستقر در آن با دریافت پروانه بهره‌برداری رسمی و ارائه دفاتر قانونی، از ۱۳ سال معافیت مالیاتی ۱۰۰ درصدی برخوردار می‌شوند.

این امتیاز در کنار دسترسی به شبکه ریلی، گمرک، آزادراه، فرودگاه و زیرساخت‌های انرژی، می‌تواند در تصمیم سرمایه‌گذاران برای حضور در این منطقه اثرگذار باشد.

یک گام تا شهرک هوشمند

مدیر شهرک صنعتی خادم‌الرضا همچنین از تلاش برای اجرای طرح شهرک هوشمند خبر داده است.

صمدی با اشاره به الکترونیکی شدن فرآیند واگذاری در شهرک‌های صنعتی گفت: تلاش می‌شود خادم‌الرضا به عنوان پایلوت شهرک هوشمند انتخاب شود تا فرآیندهای مربوط به زیرساخت، کنترل و واگذاری با استفاده از ظرفیت‌های هوشمندسازی انجام شود.

وقتی دانش‌بنیان‌ها وارد میدان می‌شوند

در جریان بازدید خبرنگاران، چند واحد صنعتی مستقر در شهرک نیز مورد بازدید قرار گرفت. یکی از این مجموعه‌ها شرکت دانش‌بنیان «اکترو سبم هدایت» با نام تجاری «هدسان» بود که در زمینه تولید سیم و کابل فعالیت می‌کند.

این مجموعه از محصول جدید خود، کابل ویژه پنل‌های خورشیدی، رونمایی کرد؛ محصولی که به گفته مسئولان شرکت، برای نخستین‌بار در کشور با مهندسی معکوس تولید شده و متناسب با شرایط اقلیمی ایران طراحی شده است.

هدف از تولید این کابل‌ها، پاسخگویی به نیاز فنی صنعت انرژی خورشیدی و فراهم کردن محصولی متناسب با شرایط آب‌وهوایی کشور عنوان شد.

مجموعه «توس‌کات» تولیدکننده تجهیزات پست‌های فشار قوی نیز دیگر مقصد خبرنگاران بود و اصحاب رسانه از نزدیک در جریان فرآیند تولید و ظرفیت‌های این مجموعه قرار گرفتند.

توسعه صنعتی بدون اینترنت کامل نمی‌شود

اما در کنار همه این ظرفیت‌ها، یک مشکل ساده اما مهم همچنان پیش روی صنعتگران قرار دارد؛ ضعف پوشش تلفن همراه و دسترسی نامناسب به اینترنت.

صمدی، مدیر شهرک صنعتی خادم‌الرضا، نبود آنتن‌دهی مناسب اپراتورهای تلفن همراه و دسترسی نداشتن مطلوب به اینترنت را از مشکلات شهرک عنوان کرد و خواستار ورود جدی دستگاه‌های مسئول برای رفع این مشکل شد.

به گفته وی، با توجه به وسعت شهرک، موقعیت راهبردی آن و افزایش حضور تولیدکنندگان، برخورداری از زیرساخت ارتباطی مناسب دیگر یک امکان جانبی نیست، بلکه بخشی از نیازهای ضروری واحدهای صنعتی محسوب می‌شود.

خادم‌الرضا در نقطه شروع یک مسیر بزرگ

شهرک صنعتی ۵ مشهد امروز در نقطه‌ای قرار گرفته که فاصله میان «ظرفیت» و «تحقق» آن به میزان تکمیل زیرساخت‌ها و رفع موانع بستگی دارد. ۲۲۱ قرارداد منعقدشده، ۱۴۲ طرح در حال ساخت و اجرا، بیش از ۵۵۰ شاغل در واحدهای فعال، بیش از ۶ هزار و ۵۰۰ اشتغال پیش‌بینی‌شده و چشم‌انداز ایجاد حدود ۲۰۰ هزار فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم، تصویری از ابعاد توسعه‌ای این شهرک ارائه می‌دهد.

آنچه خادم‌الرضا را از یک شهرک صنعتی معمولی متمایز می‌کند، کنار هم قرار گرفتن تولید، حمل‌ونقل، انرژی و تجارت در یک نقطه است؛ مزیتی که اگر با تکمیل زیرساخت‌های آب، برق، ارتباطات و خدمات همراه شود، می‌تواند شرق مشهد را به یکی از محورهای مهم توسعه صنعتی و لجستیکی خراسان رضوی تبدیل کند.