زن مسلمان در عرصه وقف، ایمان و مدیریت اجتماعی نقش‌آفرین است/زن در منطق اسلامی، تاریخ‌ساز و تمدن‌آفرین است

به گزارش رضوانیون، مراسم گرامیداشت پانصد و هشتاد و ششمین سالگرد وفات بزرگ واقفه خیراندیش “بانو گوهرشاد” و همچنین دهم رمضان المبارک؛ سالروز رحلت مادر امت، “حضرت خدیجه کبری سلام ا… علیها ” با حضور جمعی از فرهیختگان در تالار فرهنگی نور برگزار شد.

حجت‌الاسلام محمد احمدزاده، مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان رضوی، در این مراسم، با تأکید بر جایگاه زن در گفتمان اصیل اسلامی اظهار کرد: امشب که در شب رحلت آن بانوی بزرگ اسلام گرد هم آمده‌ایم، فرصتی ارزشمند برای بازخوانی جایگاه زن در اندیشه ناب اسلامی فراهم شده است.

وی با بیان اینکه سخن گفتن از زن باید از کرامت ذاتی انسان آغاز شود، افزود: خداوند متعال کرامتی مشترک به زن و مرد عطا فرموده و در انسانیت، رشد معنوی و مسئولیت اجتماعی، این دو را همسنگ یکدیگر قرار داده است؛ نه مرد انسان‌تر است و نه زن معنوی‌تر یا مسئول‌تر. هر دو در این سه حوزه جایگاهی برابر دارند.

مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان رضوی ادامه داد: در این نگاه، زن نه حاشیه‌نشین تاریخ، بلکه تاریخ‌ساز است؛ نه صرفاً مخاطب تحولات، بلکه خود تحول‌آفرین است. حضرت خدیجه(س) نمونه روشن این حقیقت است؛ بانویی تاجر، مستقل و صاحب جایگاه اجتماعی که با انتخابی آگاهانه در حمایت از پیامبر اکرم(ص)، نقشی تمدن‌ساز ایفا کرد.

حجت الاسلام احمدزاده تصریح کرد: حمایت حضرت خدیجه(س) تنها همراهی عاطفی نبود، بلکه تصمیمی بزرگ و اثرگذار در شکل‌گیری جامعه نوپای اسلامی به شمار می‌رفت. سرمایه، اعتبار و آرامش خانه خدیجه(س) پشتوانه تثبیت و گسترش اسلام شد و این نشان می‌دهد زن می‌تواند محور ایمان، امنیت و پیشرفت باشد.

وی با اشاره به نقش بانو گوهرشاد در سده‌های بعد گفت: بانو گوهرشاد بیگم نشان داد که زن مسلمان می‌تواند در عرصه‌های فرهنگ، هنر، سیاست و وقف حضوری فعال و اثرگذار داشته باشد. نگاه بلند او به آبادانی مراکز دینی و ملی، بیانگر درک عمیق از مسئولیت اجتماعی بود. او با عمل خود ثابت کرد که می‌توان در عین پایبندی به ارزش‌های دینی، در عرصه عمومی نیز نقش‌آفرین و تمدن‌ساز بود.

مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان رضوی گفتمان ایجابی درباره زن را بر سه پایه استوار دانست و بیان کرد: نخست، هویت؛ زن دارای شخصیت مستقل، عقلانیت و قدرت انتخاب است. دوم، نقش اجتماعی؛ زن می‌تواند در اقتصاد، فرهنگ، آموزش و خدمت‌رسانی پیشگام باشد. سوم، معنویت و ارزش‌های اخلاقی که به حضور اجتماعی زن جهت و تعالی می‌بخشد.

وی خاطرنشان کرد: اگر امروز از زن، زندگی و آینده سخن می‌گوییم، باید الگویی را معرفی کنیم که هم کرامت را پاس می‌دارد و هم مسئولیت را، هم آزادی را در چارچوب رشد انسانی معنا می‌کند و هم خانواده و جامعه را تقویت می‌نماید. زن در منطق اسلامی سرچشمه حیات پاک، تربیت نسل و سرمایه اجتماعی است.

حجت الاسلام احمدزاده تأکید کرد: به جای تقابل‌سازی‌های شعاری، نیازمند بازنمایی الگوهای روشن هستیم. جامعه‌ای که حضرت خدیجه(س) را نماد ایمان آگاهانه و بانو گوهرشاد را نماد مصونیت فرهنگی می‌شناسد، می‌تواند تصویری متوازن، عمیق و امیدآفرین از زن ارائه دهد؛ تصویری که در آن زن محور آموزش، پیشرفت و تعالی است.

وی با اشاره به وظیفه نهادهای فرهنگی و دینی گفت: امروز مسئولیت ما فراهم‌سازی زمینه شکوفایی استعدادهای بانوان، حمایت از حضور سالم و مؤثر آنان در عرصه‌های اجتماعی و ترویج فرهنگ وقف، خدمت و مشارکت اجتماعی است.

مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان رضوی ابراز امیدواری کرد: از خداوند متعال می‌خواهیم ما را در ادامه راه این بانوان بزرگ یاری کند؛ راهی که با ایمان آغاز می‌شود، با مدیریت اجتماعی تداوم می‌یابد و به ساختن جامعه‌ای سالم و الهی می‌انجامد.

تداوم راه بانوان واقف؛ از حضرت خدیجه(س) تا گوهرشاد و دکتر علوی

حجت‌الاسلام جمال ایزدی، معاون فرهنگی ـ اجتماعی اداره کل اوقاف و امور خیریه خراسان رضوی در این مراسم، با تلاوت آیاتی از قرآن کریم، تاریخ اسلام را تفسیر عملی آیات الهی دانست و اظهار کرد: آیه «لَن تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ» در چهره و سیره حضرت خدیجه کبری(س) تجلی یافته است؛ بانویی که تنها همسر پیامبر(ص) نبود، بلکه پشتوانه بزرگ اقتصادی، عاطفی و اجتماعی نهضت اسلام به شمار می‌رفت.

حجت الاسلام ایزدی افزود: حضرت خدیجه(س) در زمانی به پیامبر ایمان آورد که بسیاری کفر می‌ورزیدند و در شعب ابی‌طالب تمامی دارایی خود را در مسیر بقای اسلام هزینه کرد و نشان داد ایمان، بدون هزینه معنا ندارد.

معاون فرهنگی ـ اجتماعی اداره کل اوقاف و امور خیریه خراسان رضوی با اشاره به نقش‌آفرینی بانو گوهرشاد در تاریخ ایران اسلامی تصریح کرد: قرن‌ها بعد، در ایران اسلامی، بانویی چون گوهرشاد بیگم با الگوگیری از حضرت خدیجه(س)، با ساخت مسجد گوهرشاد مصداق آیه «إِنَّمَا يَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ» شد و با ایمان و خدمات خود در پاسداری از تمدن اسلامی نقش‌آفرینی کرد.

وی در بیان برخی نکات تاریخی درباره این مسجد گفت: مسجد گوهرشاد در سال ۸۲۱ هجری قمری افتتاح شد؛ در آن زمان بانو گوهرشاد ۴۰ سال سن داشت. هفت سال پس از افتتاح، برای تأمین پایداری مسجد، موقوفات منفعتی ایجاد کرد و در سال ۸۲۹ هجری قمری وقف‌نامه‌ای رسمی برای مسجد و موقوفات آن تنظیم شد.

ایزدی ادامه داد: بانو گوهرشاد پس از حدود چهار دهه از افتتاح مسجد و در سن ۸۰ سالگی، به دستور ابوسعید به شهادت رسید و در واقع وفات وی شهادت‌گونه بود. اکنون بیش از شش قرن از افتتاح این مسجد می‌گذرد و این مکان مقدس منشأ خیر و برکت برای مردم بوده است؛ به‌گونه‌ای که کمتر کسی در کشور را می‌توان یافت که از برکات این موقوفه بهره‌مند نشده باشد.

وی با تأکید بر تداوم مسیر وقف در عصر حاضر گفت: هر خیّری که از مال محبوب خود در راه دین و مردم بگذرد، در همان مسیر نورانی گام برداشته است. در همین راستا، سرکار خانم دکتر قدسیه علوی، فرزند شادروان حجت‌الاسلام دکتر سید حسین علوی، از جمله بزرگ‌ترین واقفان عصر حاضر در خراسان رضوی به شمار می‌روند.

معاون فرهنگی ـ اجتماعی اداره کل اوقاف و امور خیریه خراسان رضوی با اشاره به همزمانی این مراسم با بیستمین سالگرد درگذشت مرحوم سید حسین علوی، از خدمات علمی و فرهنگی وی در تربیت شاگردان و ترویج فرهنگ دینی یاد کرد و همچنین به جایگاه شهید سید محمود علوی، برادر خانم دکتر علوی، اشاره نمود که درباره شخصیت وی کتابی نیز تألیف شده است.

ایزدی خاطرنشان کرد: خانم دکتر علوی نزدیک به نیم قرن در حوزه سلامت به مردم خدمت کرده و دو دوره نماینده مردم مشهد در مجلس شورای اسلامی بوده است. وی از فعالان اجتماعی و انقلابی پیش و پس از انقلاب اسلامی است و اکنون نیز با ایجاد دو موقوفه بزرگ، سرمایه خود را در مسیر ایمان و خدمت به مردم هزینه کرده است.

به گفته وی، یکی از این موقوفات در حوزه سلامت طی سال‌های گذشته و دیگری در سال جاری در زمینه امور فرهنگی، اجتماعی، مذهبی، قرآنی و سایر امور خیریه به ارزش تقریبی ۱۵۰ میلیارد تومان ثبت شده است که بیانگر ایمان و باور عمیق این واقف گرامی است.

حجت الاسلام ایزدی همچنین از همراهی فرزندان خانم علوی و حمایت همسر وی، دکتر فتاحی ـ از چهره‌های فرهنگی و اجتماعی و نماینده ادوار مجلس شورای اسلامی ـ قدردانی کرد و این خانواده را خانواده‌ای با برکت توصیف نمود.

مال دنیا امانتی گذراست؛ آنچه می‌ماند، وقف و عمل صالح است

قدسیه علوی نیز در این مراسم با تسلیت ایام وفات حضرت خدیجه(س) و گرامیداشت یاد بانو گوهرشاد، اظهار کرد: در این شب‌های پرفضیلت ماه مبارک رمضان، امیدوارم عبادات همه عزیزان مورد قبول درگاه الهی قرار گیرد و قدر لحظات ارزشمند این ماه را بیش از پیش بدانیم.

وی با قرائت سلامی به ساحت حضرت خدیجه(س)، این بانوی بزرگ اسلام را «اولین زن مؤمن، یار و یاور پیامبر اکرم(ص) و نمونه کامل ایثار و حمایت از دین» توصیف کرد و افزود: حضرت خدیجه(س) نه‌تنها از مال، بلکه از جان و آبروی خود در راه اسلام گذشت. در روزگاری که بسیاری پیامبر را تنها گذاشتند، ایشان با تمام وجود در کنار رسول خدا ایستاد.

علوی با اشاره به اشتراکات حضرت خدیجه(س) و بانو گوهرشاد تصریح کرد: این دو بانوی بزرگوار وجوه مشترک فراوانی دارند؛ هر دو زنانی ثروتمند، صاحب نفوذ و دارای موقعیت اجتماعی بودند و هر دو به این باور رسیدند که مال دنیا سرمایه‌ای موقتی و امانتی در دست انسان است و آنچه ماندگار می‌شود، عمل صالح و وقف در راه خداست.

وی ادامه داد: نخستین جرقه‌های فرهنگ وقف در اسلام را می‌توان در رفتار و منش حضرت خدیجه(س) مشاهده کرد؛ بانویی که تمام دارایی خود را در راه ترویج و تثبیت دین اسلام هزینه کرد. در سوی دیگر، بانو گوهرشاد نیز با ساخت بناهای ماندگار، از جمله مسجد باشکوه مسجد گوهرشاد در جوار بارگاه ملکوتی امام رضا، نام خود را در تاریخ به‌عنوان واقفه‌ای تمدن‌ساز ثبت کرد.

این سخنران با بیان اینکه بانو گوهرشاد علاوه بر جایگاه اجتماعی، در عرصه سیاست و مدیریت نیز نقش‌آفرین بود، خاطرنشان کرد: ایشان با درایت و آینده‌نگری، سرمایه‌های خود را صرف آبادانی، توسعه علمی و دینی کرد و امروز پس از قرن‌ها، آثار آن تصمیم الهی همچنان پابرجاست.

علوی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر اهمیت انتخاب الگو در زندگی گفت: رمز موفقیت در سه محور خلاصه می‌شود؛ انتخاب الگو، مشورت صحیح و تلاش مستمر. اگر الگوهای اصیل و الهی همچون حضرت خدیجه(س) و بانو گوهرشاد را در زندگی خود برگزینیم، از مسیرهای انحرافی دور خواهیم ماند.

وی با اشاره به روایات اسلامی درباره ماندگاری عمل انسان پس از مرگ افزود: بر اساس فرمایش پیامبر اکرم(ص)، پرونده عمل انسان پس از مرگ بسته می‌شود مگر در سه مورد؛ فرزند صالح، دانشی که از او به یادگار بماند و صدقه جاریه که همان وقف است. حتی وقف کوچک‌ترین دارایی نیز می‌تواند منشأ آثار و برکات ماندگار باشد.

علوی تأکید کرد: لازم نیست همه ما ثروتمند باشیم تا واقف شویم. وقف می‌تواند از یک اقدام کوچک آغاز شود؛ اهدای کتاب به مدرسه، تجهیز یک کتابخانه، تهیه ابزار آموزشی یا حمایت از کارآفرینی بانوان سرپرست خانوار. همین اقدامات به ظاهر کوچک، آثار اجتماعی بزرگی همچون تقویت عزت نفس، جلوگیری از فروپاشی خانواده و گسترش عدالت را به همراه دارد.

وی با اشاره به نقش پررنگ بانوان در فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی اظهار کرد: از گذشته‌های دور تا امروز، زنان در عرصه‌های مدرسه‌سازی، بیمارستان‌سازی، فعالیت‌های فرهنگی و کارآفرینی پیشگام بوده‌اند و این مسیر همچنان ادامه دارد.

علوی ابراز امیدواری کرد: به برکت نام و یاد این دو بانوی بزرگوار، خداوند به ما توفیق دهد تا با نگاهی عقلانی و الهی، از جان و مال خود در مسیر حق بهره بگیریم و آثاری ماندگار برای آیندگان بر جای بگذاریم.